Kimler için?
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM, İngilizcesi CBAM) 1 Ocak 2026'dan beri kesin dönemde. AB'deki ithalatçı, 2026 yılı ithalatı için ilk beyanını 30 Eylül 2027'ye kadar verir ve bunun için Türk tedarikçisinden tesis bazında doğrulanmış emisyon verisi ister. Veri yoksa AB'nin Türkiye için yayımladığı varsayılan değer uygulanır; bu değere 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30 ek pay konur (gübrede ek pay %1). Örneğin Türkiye'den gelen çelik profil (gümrük tarife kodu 7216) için varsayılan değer ton başına 2,310 ton CO₂ eşdeğeri; ek payla 2026'da 2,541, 2028'den itibaren 3,003 ton olur.
Kapsamdaki ürün grupları: demir-çelik (fasıl 72: levha, profil, tel ve benzeri, hurda ve bazı ferro alaşımlar hariç; fasıl 73'ten yalnız 7301–7311, 7318 ve 7326: boru, yapı çeliği, kap ve tank, cıvata ve somun, diğer çelik eşya), alüminyum (7601, 7603–7614 ve 7616: ham alüminyum, profil, levha, folyo, boru, doğrama, diğer alüminyum eşya; hurda (7602) ile mutfak ve ev eşyası (7615) hariç), çimento ve klinker, azotlu gübreler, hidrojen. Halat, zincir, çivi ve yay gibi çelik ürünler bugün kapsamda değil; kapsamın genişletilmesi AB'de gündemde. Çelik ya da alüminyum üretmeyen, yalnız işleyen tesisler de kapsamdadır; ilk iş, sattığınız ürünün gümrük tarife koduyla kapsamda olup olmadığını göstermektir.
En çok ihtiyaç duyanlar, ulusal emisyon ticaret sisteminin dışında kalan ve bu yüzden izleme düzeni olmayan orta ölçekli işleyiciler: boru, profil, tel, cıvata, yapı çeliği, alüminyum profil ve doğrama üreticileri.
Takvim
| Tarih | Ne oluyor? |
|---|---|
| 1 Ocak 2026 | Kesin dönem başladı; tesis 2026 emisyonlarını SKDM yöntemiyle izler. |
| Ocak 2027 | 2026 yılının emisyon raporu hazırlanır; akredite doğrulayıcı doğrulama raporunu düzenleyebilir. |
| Ağustos 2027 ortası | Komisyon kılavuzuna göre ithalatçının doğrulanmış raporu en geç istediği tarih. |
| 30 Eylül 2027 | İthalatçının 2026 yılı için ilk SKDM beyanı; sonra her yıl 30 Eylül. |
Tüzük (AB) 2023/956, 2025/2083 ile değişik; hesap yöntemi Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2547; varsayılan değerler Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2621 (2026/1740 ile değişik). İthalatçı başına yılda 50 tonu geçmeyen ithalat muaftır; bu eşik müşteri bazında kontrol edilir.
SKDM ön değerlendirmesi
AB'ye sattığınız ürünlerin sınırda karbon düzenlemesindeki yerini, AB'deki alıcınızın varsayılan değerle yapacağı maliyet hesabını ve gerçek değer için verilerinizin bugünkü durumunu tek raporda gösteriyoruz. Bilgileri kısa bir formla ve 45 dakikalık bir görüşmeyle alıyoruz. Rapor, Ağustos 2027'ye kadar yapılacak işleri adım adım içerir ve her sayının kaynağını yazar.
Bu rapor bir emisyon raporu değildir; doğrulanmış veri için tesis emisyon hesabı ayrı bir iştir. Ön değerlendirmenin ücreti sabittir; teslimden sonraki 60 gün içinde tesis emisyon hesabını sipariş ederseniz bu ücret o işin fiyatından düşülür.
Teslim ettiklerimiz
- Kapsam tespiti: gümrük tarife kodları, tesis sınırı, üretim süreçleri, girdiler (bobin, filmaşin, biyet, hurda) ve müşteri bazında 50 ton eşiği.
- İzleme planı: kaynak akışları, ölçüm noktaları, veri akışı, kontrol düzeni ve sorumlular; doğrulayıcının isteyeceği biçimde.
- Yıllık emisyon raporu: Komisyon'un Excel şablonunda, gümrük tarife kodu bazında spesifik gömülü emisyon.
- Girdi tedarikçisi yazışması: bobin, filmaşin ve biyet tedarikçilerinden veri isteme yazısı ve takip listesi; veri gelmezse varsayılan değerle karşılaştırma.
- Doğrulamaya hazırlık: kanıt klasörü, doğrulayıcı sorularına yanıt, saha ziyaretinde eşlik.
- İthalatçıya gidecek veri paketi: Türkçe ve İngilizce kısa açıklamayla.
- Axosfer biçiminde rapor: her girdi kaynağıyla, her varsayım yazılı, QR ile doğrulanabilir.
İzleme planı ve yıllık emisyon raporu İngilizce sunulur (Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2547, md. 5/6 ve 10/4); ikisini de İngilizce teslim ederiz.
Sizden isteyeceklerimiz
- Tesis yerleşim planı ve süreç akışı
- Gümrük tarife kodu bazında aylık üretim ve AB'ye ihracat miktarları (alıcı, kod, miktar)
- Yakıt tüketimi: doğal gaz, LPG, motorin; faturalar ve sayaç kayıtları
- Elektrik tüketimi: faturalar, varsa alt sayaçlar
- Girdiler: miktar, tedarikçi ve tedarikçinin emisyon verisi (varsa)
- Proses emisyonu kaynakları: elektrot, kireç, karbonat, anot ve benzeri
- Ölçüm cihazı listesi ve kalibrasyon kayıtları
- Varsa ulusal sera gazı raporları ve izleme planı
Veri isteme formumuz hangi bilginin nereden alınacağını tek tek gösterir; eksikleri birlikte tamamlarız.
Nasıl ilerliyoruz?
- Ön görüşme. Ürünleriniz, AB alıcılarınız ve bugüne kadar istenenler.
- Kapsam ve yazılı teklif. Hangi tarife kodları, hangi süreçler, kaç girdi; süre ve fiyat yazılı.
- Veri toplama. Formla ve gerekirse tesiste; girdi tedarikçilerine yazı.
- Hesap ve rapor. İzleme planı ve yıllık emisyon raporu; kontrol listesiyle gözden geçirme.
- Doğrulama. Doğrulayıcıyı siz seçer ve sözleşirsiniz; biz kanıt klasörünü hazırlar, soruları yanıtlarız.
- Her yıl tekrar. Rapor Ocak–Haziran, doğrulama en geç Temmuz; yıllık güncelleme ayrı kalemdir.
Yapmadıklarımız
- Doğrulama: yalnız AB ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş doğrulayıcı yapar. İzleme planını hazırlayan danışmanla bağı olan doğrulayıcı o işi yapamaz; bu yüzden doğrulayıcıyı biz ayarlamayız, listesini veririz.
- SKDM sertifikası alım satımı ve gümrük beyanı: ithalatçının işidir.
- Sonuç vaadi: gerçek değerin varsayılandan düşük çıkacağını garanti edemeyiz; hesap ne çıkarsa onu yazarız.
Süre ve fiyat
İlk yıl hazırlığı veri gelişine bağlı olarak 4–8 hafta sürer; doğrulama takvimi doğrulayıcıya bağlıdır. Fiyat, tarife kodu grubu sayısına, girdi sayısına ve tesiste izleme düzeninin olup olmamasına göre yazılı teklifte belirlenir. Yıllık güncelleme ayrı ve daha küçük bir kalemdir. Doğrulayıcı ücreti size aittir.
Ön görüşme, kapsam tespiti ve veri hazırlığı hemen başlar. 2026 yılının verisi Ocak 2027'de tamamlanır; emisyon raporu Ocak–Haziran 2027'de hazırlanır.
Kim hazırlar? Raporu Axosfer hazırlar ve imzalar: kapsamı belirler, hesabı yapar, Axosfer rapor standardıyla ve QR doğrulamasıyla teslim eder. Hesabı kontrol eden ve yöntem seçimlerini onaylayan mühendis, rapordaki teknik kontrol bölümünü imzalar; adı ve meslek unvanı teklifte yazılır. Doğrulama bağımsız doğrulayıcıdadır; biz doğrulama yapmayız, doğrulayıcıyı siz seçersiniz.
Sık sorulanlar
Biz çeliği üretmiyoruz; yalnız kesiyor, kaynaklıyor ya da galvanizliyoruz. Bizim de emisyonumuz sayılır mı?
Ürününüz kapsamdaysa evet. Gömülü emisyonun büyük kısmı girdiden (bobin, filmaşin, biyet) gelir; fireye ve hurdaya giden kısım dahil kullandığınız girdinin tamamı sayılır. 2026'dan itibaren tesisinizde yeniden ısıtma, haddeleme, tavlama, galvaniz ve diğer kaplama (coating) işlemlerindeki yakıt emisyonu da hesaba girer; elektrolitik kaplama (plating), kesme, kaynak ve son işlem girmez. Geçiş döneminde (2023–2025) bu dört işlem sınırın içindeydi. Çelik ve alüminyum ürünlerinde elektrik emisyonu sayılmaz; çimento ve gübrede sayılır.
Elimizde ISO 14067'ye göre ürün karbon ayak izi raporu var; SKDM için yeter mi?
Hayır. Ticaret Bakanlığı da açıkça yazıyor: SKDM hesabı yalnız SKDM'nin kendi yöntemiyle yapılır; başka bir standarda göre hesaplanmış karbon ayak izi onun yerine geçmez. İki çalışma aynı veriden beslenir, ama ayrı belgelerdir.
Varsayılan değeri kullansak olmaz mı?
Olur; o zaman doğrulama gerekmez. Ama varsayılan değer AB'nin Türkiye için yayımladığı değerdir ve üstüne 2028'e kadar her yıl artan ek pay gelir (gübrede ek pay %1'de sabit). Gerçek değerinizin düşük mü yüksek mi çıkacağını ancak hesap gösterir; biz bunu önceden vaat etmeyiz.
Doğrulayıcıyı siz mi buluyorsunuz?
Hayır. Doğrulayıcıyı siz seçer ve sözleşirsiniz; biz akredite doğrulayıcı listesini verir, kanıt klasörünü onun isteyeceği biçimde hazırlarız. Hazırlayanla doğrulayanın bağımsız olması tüzüğün şartıdır.
Girdi tedarikçimiz emisyon verisi vermezse ne olur?
Girdinin gömülü emisyonu için varsayılan değer kullanılır ve raporda ayrıca gösterilir. Tedarikçiye yazıyı biz hazırlarız; çoğu tedarikçi aynı soruyu başka müşterilerinden de aldığı için veri zamanla gelir.
Birleşik Krallık'a da satıyoruz; onun düzenlemesi de kapsamda mı?
Birleşik Krallık'ın kendi sınırda karbon düzenlemesi 2027'de başlıyor. Aynı tesis verisi temel olur, ama yöntem ve takvim ayrıdır; teklifte ayrı kalem olarak ele alırız.