Ex işareti ne söyler?
Gaz ortamı için tipik bir işaret:
Ex II 2G Ex db IIB T4 Gb
| Parça | Anlamı |
|---|---|
Ex | Patlayıcı ortamda kullanım için işaretlenmiş ekipman (ilk “Ex” altıgen içindedir) |
II | Ekipman grubu: madenler dışındaki yerler |
2G | Kategori 2, gaz ortamı. Bölge 1 ve Bölge 2 için uygundur. |
Ex db | Koruma tipi: alev geçirmez mahfaza |
IIB | Gaz grubu. IIA ve IIB gruplarındaki maddelerde kullanılabilir; IIC grubu (örneğin hidrojen) için uygun değildir. |
T4 | Sıcaklık sınıfı: en yüksek yüzey sıcaklığı 135 °C. Tutuşma sıcaklığı bunun üstünde olan maddelerde kullanılabilir. |
Gb | Ekipman koruma seviyesi (EPL): yüksek koruma, Bölge 1 için |
Toz ortamı için işarette “G” yerine “D” bulunur; toz grubu IIIA, IIIB veya IIIC ile, en yüksek yüzey sıcaklığı da doğrudan °C olarak yazılır. Sertifika numarasının sonundaki “X” ise ekipmanın özel kullanım koşulları olduğunu gösterir. Bu koşullar sertifikada ve kullanım kılavuzunda yazılıdır ve sahada sağlanmalıdır.
Uzman notuSık yapılan bir hata, ekipmanın “Ex” olduğu hâlde yanlış madde için seçilmesidir. Örneğin IIA veya IIB grubu için belgelendirilmiş bir aydınlatma armatürü, hidrojen çıkan bir akü şarj alanında uygun değildir, çünkü hidrojen IIC grubundadır. Bu yüzden ekipman listesini yalnız bölgeye göre değil, o bölgedeki maddeye göre de kontrol ederiz.
O. Ferhat ANAÇ
Neleri kontrol ediyoruz?
- Kategori ve koruma seviyesinin (EPL) bölgeye uygunluğu
- Gaz grubunun (IIA, IIB, IIC) veya toz grubunun (IIIA, IIIB, IIIC) ortamdaki maddeye uygunluğu
- Sıcaklık sınıfının maddenin tutuşma sıcaklığıyla karşılaştırılması, tozda tabaka kalınlığının etkisi
- Ortam sıcaklığı aralığının tesis koşullarını karşılaması (işarette yoksa −20 °C ile +40 °C)
- Sertifikadaki özel kullanım koşullarının (“X”) sahada sağlanması
- AB uygunluk beyanı, sertifika ve kullanım kılavuzunun bulunması
Kontrol, ekipmanın bulunduğu bölgenin doğru belirlenmiş olmasına dayanır. Bölgeler belli değilse önce tehlikeli alan sınıflandırması yapılır.
Belgesi bulunmayan veya eski ekipman
Etiketi okunmayan, belgesi bulunamayan veya eski ekipman için önce üreticiden ya da tedarikçiden belge istenir. Belge bulunamazsa ekipmanın bölgede kalıp kalamayacağı riske göre değerlendirilir. Seçenekler ekipmanı değiştirmek, bölgenin dışına taşımak ya da bölgeyi küçültecek bir önlem almaktır. Karar, önceliği ve geçici önlemiyle birlikte aksiyon planına yazılır.
Teslim ettiklerimiz
- Bölge bazında Ex ekipman listesi
- Her ekipman için uygun, uygun değil veya belge eksik kararı
- Üreticiden istenecek belgelerin listesi
- Uygun olmayan ekipman için öncelikli öneriler ve geçici önlemler
Bu hizmet, ekipmanın işareti, belgeleri ve bulunduğu bölge üzerinden yapılan bir uygunluk değerlendirmesidir. Ekipmanın açılarak yapılan ayrıntılı muayenesi, İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamındaki periyodik kontroller ve onarım bu hizmete dahil değildir. Bunlar yetkili kişilerce yapılır.
Sık sorulanlar
“Ex-proof” yazan her ekipman her bölgede kullanılabilir mi?
Hayır. Ekipmanın kategorisi bölgeye, grubu ve sıcaklık sınıfı da ortamdaki maddeye uygun olmalıdır. Örneğin kategori 3 ekipman yalnız Bölge 2'de, kategori 2 ekipman Bölge 1 ve 2'de kullanılabilir.
Ex ekipmanlarımızın periyodik kontrolünü yapıyor musunuz?
Hayır. Bu kontroller yetkili kişilerce yapılır. Biz kontrol raporlarının PKD'deki bölge kararlarıyla uyumlu olup olmadığına bakar, eksikleri aksiyon planına yazarız.
Yeni ekipman alacağız. Satın almadan önce bakabilir misiniz?
Evet. Bölgeler belliyse ekipmanın teknik föyünü ve sertifikasını siparişten önce kontrol ederiz. Bu, yanlış ekipmanı alıp sonradan değiştirmekten çok daha ucuzdur.