Md. 7/A ne diyordu?
Madde, 18 Şubat 2022 tarihli değişiklik yönetmeliğinin 9. maddesiyle eklendi ve “Patlayıcı ortamda kullanılan iş ekipmanları” başlığını taşıyordu. İki fıkrası vardı:
(1) 30/6/2016 tarihli ve 29758 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB) kapsamında yer alan iş ekipmanlarının periyodik kontrolü; muayene ve testlere ilave olarak anılan Yönetmeliğe uygunluğunun kontrolünü de kapsar.
(2) Patlayıcı ortamda kullanılan iş ekipmanlarının uygunluk kontrolü, iş ekipmanının ilk kurulumu da dâhil olmak üzere ekipmanın türüne göre belirlenen aralıklarla yapılır. Patlayıcı ortamda kullanılan iş ekipmanlarının uygunluk kontrolü esnasında, uygunluk belgesi kapsamındaki özelliklerin devam etme durumuna ilişkin TS EN 60079 ve TS EN ISO 80079 standart serilerine göre hareket edilir.
Sade dille: Ex ekipmanın periyodik kontrolü yalnız muayene ve test olmayacak, ekipmanın ATEX belgesindeki özellikleri hâlâ taşıyıp taşımadığı da kontrol edilecekti. Bu kontrol ilk kurulumda ve ekipman türüne göre belirlenen aralıklarla yapılacak, ölçüt olarak Ex standart serileri kullanılacaktı.
Aynı değişiklik Ek-III'e de bir madde ekledi (1.13): bu kontrolleri ilgili branşlardan yetkili mühendis, teknik öğretmen, tekniker veya yüksek teknikerler yapacak, ayrıca Bakanlıkça ilan edilecek uluslararası geçerli bir sertifika ya da Bakanlığın ileri eğitiminde ilgili modül şartı aranacaktı. Bu madde 31 Aralık 2023'te yürürlüğe girecekti.
Ne zaman eklendi, ne zaman kaldırıldı?
| Tarih | Ne oldu? |
|---|---|
| 25 Nisan 2013 | İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği yayımlandı (RG 28628). |
| 18 Şubat 2022 | Değişiklik yönetmeliği (RG 31754): Md. 7/A eklendi, Ek-III yenilendi. Ek-III 1.13 için yürürlük 31 Aralık 2023 olarak belirlendi. |
| 4 Şubat 2024 | Değişiklik yönetmeliği (RG 32450): Md. 4 ile 7/A, Md. 7 ile Ek-III 1.13 yürürlükten kaldırıldı. Aynı değişiklik İSG-KATİP sözleşmesi ve periyodik kontrol denetimleriyle ilgili hükümler getirdi. |
| 23 Aralık 2025 | Yönetmelik yeniden değişti (RG 33116); 7/A'nın durumu değişmedi. |
Yani Ek-III'teki belgeli kişi şartı yürürlüğe girdikten beş hafta sonra, Md. 7/A ise eklendikten iki yıl sonra kaldırıldı. Güncel metinde maddenin yerinde yalnız “Mülga” notu var.
Neden kaldırıldı?
Bakanlığın değişiklik için hazırladığı karşılaştırma cetvelinde gerekçe şöyle yazıyor: ilgili yükümlülüğün “Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Ekipmanların Uygunluk Kontrollerine İlişkin Yönetmelik Taslağı” ile düzenlenmesi planlandığından madde yönetmelik metninden çıkarılmıştır. Genel gerekçede, Bakanlığa gelen geri bildirimler doğrultusunda işverenin yükümlülüğüne ilişkin ayrıntılı bir düzenleme ihtiyacı doğduğu belirtiliyor.
Kısacası madde “gereksiz” bulunduğu için değil, konunun kendi yönetmeliğine taşınması planlandığı için kaldırıldı. Bakanlık bu hazırlık için 13 Aralık 2023'te Gebze Ticaret Odası'nda kamu, özel sektör ve sivil toplum temsilcileriyle bir çalıştay yaptı; uygunluk kontrolleri, yetkilendirme, eğitim ve teknik komite konuşuldu. Taslak metin görüş için meslek kuruluşlarına gönderildi.
Bakanlığın iş ekipmanları sitesindeki duyuru iki şeyi açıkça söylüyor: 7/A ve Ek-III 1.13 kaldırıldı, taslak hazırlandı; taslak yayımlanana kadar periyodik kontrol zorunluluğu sürer ve bu kontroller İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında yapılmaya devam eder. Bu yazı güncellendiğinde bu adla yayımlanmış bir yönetmelik Resmî Gazete'de bulunmuyordu. Yayımlanırsa bu yazıyı güncelleyeceğiz.
Bugün Ex ekipmanın kontrolü neye dayanıyor?
7/A'nın kalkması Ex ekipmanın kontrolünü serbest bırakmadı. Bakanlığın duyurusu da bunu söylüyor: periyodik kontrol zorunluluğu devam eder. Yükümlülüklerin çoğu zaten başka maddelerde duruyor:
| Konu | Dayanak |
|---|---|
| Ekipmanın bölgeye uygun seçimi (kategori) | Patlayıcı Ortamlar Yönetmeliği Ek-3; dokümanda ekipmanın uygunluğu Md. 10 (2) (d) ve (e) |
| Ekipmanın hizmete alınması | Ek-2 2.4: patlayıcı ortamda güvenle kullanılabileceği dokümanda belirtilmişse hizmete sokulabilir |
| Bakım ve onarım sonrası uygunluk | Ek-2 2.5: her bakım ve onarım sonrasında ürün yönetmeliğine uygunluğun devam edip etmediği, bağlantı ve montaj durumu kontrol edilir |
| İşletmeye almadan önce kanıt | Ek-2 2.8: bütün işyerinin patlama yönünden güvenliği ehil kişilerce kanıtlanır |
| Elektrik tesisatının periyodik kontrolü | İş Ekipmanları Yönetmeliği Md. 7 ve Ek-III 2.3: yılda bir, yetkili kişilerce; kontrol ölçütleri arasında TS EN 60079 serisi sayılır |
| Ürünün piyasaya arzı ve belgesi | Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB, RG 30.06.2016, sayı 29758) |
Değişen şey şudur: Ex ekipmana özel, belirli aralıklarla ve belgeli kişilerce yapılacak ayrı bir “uygunluk kontrolü” yükümlülüğü mevzuat metninden çıktı. Bakım ve onarım sonrasında uygunluğun kontrolü (Ek-2 2.5), tesisatın yıllık periyodik kontrolü (Ek-III 2.3) ve dokümanda ekipman uygunluğunun gösterilmesi (Md. 10 (2)) sürüyor. Ex standart serisi de mevzuattan düşmedi: Ek-III 2.3, elektrik tesisatının yıllık periyodik kontrolünde ölçüt olarak TS EN 60079 serisini sayar. Serinin muayene ve bakım bölümü olan TS EN 60079-17, bu kontrolün teknik içeriğini verir: muayene türleri, kapsamı ve sıklığı.
Dokümanınızda ne düzeltmeli?
- Atfı değiştirin. “İş Ekipmanları Yönetmeliği Md. 7/A” yazan her yerde dayanağı Md. 7 ve Ek-III 2.3 yapın; Ex ekipmanın uygunluğu için Patlayıcı Ortamlar Yönetmeliği Md. 10 (2), Ek-2 2.4 ve 2.5'e dayanın.
- “Uygunluk kontrolü” aksiyonlarını yeniden dayandırın. 7/A'ya göre planlanmış periyodik uygunluk kontrolü aksiyonu varsa Ek-2 2.5 (bakım ve onarım sonrası) ve ekipman envanterinin yıllık gözden geçirmesiyle birleştirin.
- Periyodik kontrol raporlarını bölge kararıyla karşılaştırın. Elektrik tesisatı raporundaki bulgular dokümandaki bölgelerle uyumlu olmalı.
- Ekipman envanterini tamamlayın. Her Ex ekipmanın etiketi, belgesi ve özel kullanım koşulları dokümanda görünmeli. Etiketi okumak için Ex işareti çözücüyü kullanabilirsiniz.
- Yeni yönetmeliği izleyin. Ayrı yönetmelik yayımlanırsa doküman o tarihte gözden geçirilmelidir.
Mevzuat atıfları dokümanın en sessiz eskiyen bölümüdür. Yıllık gözden geçirmede her atfın yürürlükteki metinle karşılaştırılması bu tür hataları önler.
Denetimde ne sorulur?
Denetimde ekipmanla ilgili sorular iki başlıkta toplanır: ekipman bulunduğu bölgeye uygun mu, ve periyodik kontrol raporları var mı, bulguları dokümanla uyumlu mu? Kaldırılmış bir maddeye atıf, dokümanın güncel tutulmadığı izlenimi verir. Sorguların tamamı için Denetimde PKD'de nelere bakılır? yazısına bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuatın güncel metni için Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.
Sık sorulanlar
Md. 7/A hâlâ yürürlükte mi?
Hayır. 4 Şubat 2024 tarihli ve 32450 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik yönetmeliğinin 4. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı. Güncel metinde maddenin yerinde yalnız “Mülga” notu bulunur.
Ex ekipman için periyodik kontrol zorunluluğu kalktı mı?
Ex ekipmana özel ayrı bir uygunluk kontrolü maddesi kalktı. Elektrik tesisatının yıllık periyodik kontrolü (İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III 2.3) ve her bakım ve onarım sonrasında uygunluğun kontrolü (Patlayıcı Ortamlar Yönetmeliği Ek-2 2.5) sürüyor.
Yerine yeni bir yönetmelik çıktı mı?
Bakanlığın gerekçesinde “Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Ekipmanların Uygunluk Kontrollerine İlişkin Yönetmelik Taslağı” anılıyor. Bu yazı güncellendiğinde bu adla yayımlanmış bir yönetmelik yoktu. Yayımlanırsa yazı güncellenecek.
Dokümanımızda 7/A atfı var. Doküman geçersiz mi?
Yönetmelik, dokümanın geçerliliğini mevzuat atıflarına bağlamaz. Ama kaldırılmış bir maddeye dayanan bir aksiyon ya da açıklama denetimde soru doğurur. İlk gözden geçirmede atfı ve ona bağlı aksiyonları düzeltmek yeterlidir.
İlgili yazılar ve araçlar
- Denetimde PKD'de nelere bakılır? Bakanlık rehberindeki sorular, dokümanınızla karşılaştırabileceğiniz sırayla.
- Ex ekipman uygunluğu İşaret, sertifika ve özel koşullar bölgeyle karşılaştırılır.
- Ex işareti çözücü Ücretsiz araç: etiketteki işaretin her parçası ve uygun bölgeler.
Kaynaklar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, RG 18.02.2022, sayı 31754: Md. 9 (7/A'nın eklenmesi), Md. 31 (Ek-III), Md. 32 (yürürlük)
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, RG 04.02.2024, sayı 32450: Md. 4 (7/A'nın kaldırılması), Md. 7 (Ek-III 1.13'ün kaldırılması)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, değişiklik taslağı karşılaştırma cetveli ve genel gerekçe (2023)
- ÇSGB İSG Genel Müdürlüğü iş ekipmanları sitesi: 7/A ve Ek-III 1.13'ün kaldırılması ve taslak hakkında duyuru; 13.12.2023 çalıştay haberi (28.12.2023)
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, güncel metin (mevzuat.gov.tr): Md. 7, Ek-III 2.3
- Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik, RG 30.04.2013, sayı 28633: Md. 10, Ek-2 2.4, 2.5, 2.8, Ek-3
- Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB), RG 30.06.2016, sayı 29758
Bu yazıya atıf: Anaç, O. F. (2026). İş Ekipmanları Yönetmeliği Md. 7/A kaldırıldı: Ex ekipmanın periyodik kontrolü şimdi neye göre yapılır?. Axosfer, https://axosfer.com/rehber/is-ekipmanlari-7a-kaldirildi/ (son güncelleme 12.10.2026).