Risk nerede?
Biyogaz, fermantörün üstündeki gaz hacminde ve çoğu zaman esnek membran çatılı depolarda tutulur. Membranlardan az miktarda da olsa gaz geçer. Aşırı basınç ve vakum emniyetleri, basınç sınırı aşıldığında gazı dışarı verir. Boru hatlarında yoğuşan su için kondens noktaları, kükürt giderme sistemleri, gaz motorlarının bulunduğu kojenerasyon odası ve meşale de değerlendirmeye girer. Biyogazın patlama sınırları içindeki metan oranına bağlıdır; hesap, gaz analiz kayıtlarındaki gerçek bileşimle yapılır.
- Fermantör ve son fermantör gaz hacmi
- Membran çatılı gaz deposu
- Aşırı basınç ve vakum emniyetleri
- Kondens noktaları ve çukurları
- Kükürt giderme ve aktif karbon filtresi
- Gaz körüğü ve boru hatları
- Kojenerasyon (gaz motoru) odası
- Meşale ve biyometan ünitesi
Hidrojen sülfür ve karbondioksit kaynaklı zehirlenme ve boğulma riskleri, kapalı alanlara giriş ve atık mevzuatı ayrı yükümlülüklerdir. PKD patlama riskini ele alır, bu konularla bağlantıyı kurar ama onların yerine geçmez.
Uzman notuBiyogaz tesislerinde dikkat isteyen noktalardan biri, kükürt giderme için gaz hacmine verilen havadır. Az miktarda oksijen, bakterilerin hidrojen sülfürü bağlamasına yardım eder. Ama bu havanın bir sınırı vardır ve sınırın aşılmadığı izlenmelidir. Bu yüzden dozaj pompasının ayarını, oksijen ölçümünü ve alarmını ayrıca inceleriz. Bir diğer nokta, emniyet ventillerinin gazı nereye verdiğidir: çıkış ağzının çevresi dokümanda ayrıca gösterilmelidir.
O. Ferhat ANAÇ
Nasıl değerlendiriyoruz?
- Gaz ve tesis bilgileri. Gazın bileşimi (metan, karbondioksit, hidrojen sülfür, oksijen), işletme basınçları, depo hacimleri ve boru güzergâhı kaydedilir.
- Salınım kaynakları. Emniyet ventilleri, kondens noktaları, flanşlar, vanalar ve membran çatı için salınım derecesi ve debisi belirlenir.
- Kapalı hacimler. Kojenerasyon odası, kompresör ve körük odaları ile pompa odalarında havalandırma ve gaz algılama değerlendirilir.
- Bölge kararı. Bölgeler hesapla belirlenir ve sektörün kabul görmüş uygulamalarıyla, örneğin Almanya'daki TRGS 529 kurallarıyla karşılaştırılır.
- Tutuşturucu kaynaklar ve işletme. Motor egzozu, meşale, yıldırım, statik elektrik ve bakımdaki sıcak işler değerlendirilir. Kükürt giderme için verilen havanın sınırı ve izlenmesi dokümana yazılır.
Sık gözden kaçan noktalar
- Emniyet ventillerinin ve tahliye ağızlarının çevresinin dokümanda gösterilmemesi.
- Kondens çukurlarının ve rögarların unutulması.
- Membran çatının çevresinin değerlendirilmemesi.
- Kojenerasyon odasındaki gaz dedektörünün test ve kalibrasyon kayıtlarının tutulmaması.
- Kükürt giderme için verilen havanın sınırının ve izlenmesinin yazılı olmaması.
- Bakım ve sıcak işlerde çalışma izni uygulanmaması.
Sizden isteyeceklerimiz
- Vaziyet planı ve ekipman yerleşimi
- Proses akış şeması ve gaz hattı projesi
- Gaz analiz kayıtları (metan, karbondioksit, hidrojen sülfür, oksijen)
- Emniyet ventili ve membran depo bilgileri
- Kojenerasyon odası havalandırma ve gaz algılama bilgileri
- Elektrik ekipmanı listesi ve Ex belgeleri
Elinizde olmayanları sahada ölçer, birlikte tamamlarız.
Raporda ne alırsınız?
Her kaynak için hesap föyü, tesis planında bölge haritası ve ekipman gereksinimleri. Bunların yanında emniyet ventilleri ve tahliye ağızları için ayrı bir tablo, kontrol planı, aksiyon planı ve sahaya asılabilecek alan kuralları. Bölge haritaları ölçekli plan üzerinde çizilir. Raporun her sayfasında QR kod bulunur; belgenin geçerli olduğu doğrulama sayfasından kontrol edilebilir.
Sık sorulanlar
Biyogaz tesisimiz açık alanda. Yine de PKD gerekir mi?
Gerekir. Açık alan gazın dağılmasına yardım eder ve bölgeleri küçültür. Ama emniyet ventilleri, kondens noktaları ve kojenerasyon odası gibi noktalar yine değerlendirilir. Yönetmelik bu değerlendirmeyi patlayıcı ortam oluşabilecek her işyerinde ister.
Tesisi kuran firma bir bölge planı verdi. Bu yeterli mi?
Kurulum firmasının planı iyi bir başlangıçtır. PKD ise işverenin dokümanıdır. Tesisin bugünkü hâlini, işletme ve bakım uygulamalarını, gaz analiz kayıtlarını ve yapılan değişiklikleri de kapsar. Planı sahayla karşılaştırır, eksikleri tamamlarız.
Hidrojen sülfür için de değerlendirme yapıyor musunuz?
PKD hidrojen sülfürün yanıcılığını ve gaz bileşimine etkisini dikkate alır. Zehirlenme riski ise ayrı bir risk değerlendirmesi konusudur; dokümanda o değerlendirmeye bağlantı verilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Tesisinize özgü sonucu, sahadaki bilgilere dayanan hesap belirler.