Risk nerede?
Hidrojen havadan çok hafiftir ve hızla yükselir. Açık alanda çabuk dağılır, ama kapalı bir hacimde tavan altında ve kirişler arasındaki ceplerde birikebilir. Patlama aralığı çok geniştir (hacimce yaklaşık %4 ile %77 arası) ve tutuşması için çok küçük bir enerji yeter. Bu yüzden ekipman seçiminde en zorlu gaz grubu olan IIC esas alınır. Hidrojen alevi gün ışığında neredeyse görünmez.
- Elektrolizör ve gaz ayırıcılar
- Kompresörler ve sızdırmazlık elemanları
- Vana, flanş ve rakorlar
- Tüp demetleri ve dağıtım manifoldları
- Emniyet ventilleri ve tahliye hatları
- Dolum noktası ve hortumlar
- Tavan altı ve kiriş arası cepler
- Jeneratörlerde hidrojen soğutma sistemi
Elektrolizör, yakıt hücresi ve dolum ünitesi gibi ekipmanın kendisi üreticinin ürün belgeleriyle gelir. PKD bu ekipmanın sahada nasıl kurulduğunu, çevresini ve işletmesini değerlendirir; ürün belgelerinin yerine geçmez.
Uzman notuHidrojende dikkat edilmesi gereken ilk nokta, ağır gazlar için doğru olan alışkanlıkların burada yanlış olmasıdır. Dedektör yere yakın değil tavanın en yüksek noktasına, havalandırma açıklığı duvarın altına değil üstüne konur. Tavanda gazı hapsedecek ceplerin olmaması da en az açıklık kadar önemlidir. Gözden kaçabilecek bir yer de tahliye hattının bittiği noktadır: emniyet ventilinin çatıdan çıkan ağzı kendi başına bir salınım kaynağıdır.
O. Ferhat ANAÇ
Nasıl değerlendiriyoruz?
- Tesisat ve işletme bilgileri. Basınç kademeleri, boru çapları, bağlantı tipleri, elektrolizör ve kompresör bilgileri ile tüp demetlerinin yeri kaydedilir.
- Salınım hesabı. Her kaynak için olası sızıntı debisi, basınca ve varsayılan delik boyutuna göre hesaplanır. Yüksek basınçlı hatlarda küçük bir delik bile önemli bir debi verir.
- Havalandırma ve birikim. Doğal havalandırmada üst açıklığın yüksekliği ve alanı, mekanik havalandırmada debi ve fanın güvenilirliği değerlendirilir. Tavan altındaki cepler ayrıca incelenir.
- Tahliye hatları. Emniyet ventilleri, inert gazla süpürme ve tahliye hatlarının bittiği noktalar ayrı salınım kaynakları olarak ele alınır.
- Ekipman ve gaz algılama. Bölgelerdeki elektrik ekipmanının IIC gaz grubuna ve sıcaklık sınıfına uygunluğu kontrol edilir. Dedektörlerin yeri, alarm eşikleri ve otomatik kesmeyle bağlantısı değerlendirilir.
Sık gözden kaçan noktalar
- IIB işaretli ekipmanın hidrojen bulunan bölgede kullanılması.
- Dedektörün ya da havalandırma açıklığının duvarın alt kısmına konması.
- Emniyet ventili ve tahliye hattı ağızlarının dokümana alınmaması.
- Tüp demetlerinin kapalı ve havalandırması zayıf bir alanda tutulması.
- Asma tavan boşluklarının ve tavan altı ceplerin değerlendirilmemesi.
- Bakımdan sonra sızdırmazlık testinin ve inert gazla süpürme adımlarının yazılı olmaması.
Sizden isteyeceklerimiz
- Yerleşim planı ve kesitler (tavan yüksekliği, açıklıklar)
- Proses akış şeması, P&ID'ler ve basınç kademeleri
- Elektrolizör, kompresör ve dolum ünitesi bilgileri
- Tüp demetleri ve depolama bilgileri
- Gaz algılama ve havalandırma sistemi bilgileri
- Elektrik ekipmanı listesi ve Ex belgeleri
Elinizde olmayanları sahada ölçer, birlikte tamamlarız.
Raporda ne alırsınız?
Her kaynak için hesap föyü, plan ve kesitte bölge haritaları, IIC gaz grubuna göre ekipman gereksinimleri ve gaz algılama değerlendirmesi. Bunların yanında tahliye hatları için ayrı bir tablo, kontrol planı ve aksiyon planı. Bölge haritaları ölçekli plan üzerinde çizilir. Raporun her sayfasında QR kod bulunur; belgenin geçerli olduğu doğrulama sayfasından kontrol edilebilir.
Sık sorulanlar
Tesisimizde yalnız birkaç hidrojen tüpü var. PKD gerekir mi?
Değerlendirme gerekir. Sonuç çoğu zaman tüplerin ve bağlantı noktalarının yakın çevresiyle sınırlı kalır. Önemli olan, tüplerin nerede ve nasıl tutulacağının ve bağlantıların nasıl kontrol edileceğinin açıkça yazılmasıdır.
Elektrolizörümüz konteyner içinde ve üreticisi belgelerini verdi. Bize ne kalıyor?
Üreticinin belgeleri konteynerin içini kapsar. Konteynerin sahadaki yeri, tahliye hatlarının bittiği noktalar, dış bağlantılar ve işletme kuralları ise işverenin değerlendirmesidir. İkisini birlikte ele alırız.
Hidrojen havadan hafif. Açık alanda bölge çıkar mı?
Açık alanda hidrojen hızla dağılır ve bölgeler çoğu zaman küçük kalır. Ancak basınç yüksekse sızıntı jeti belirli bir mesafe boyunca patlama aralığında kalabilir. Bölgenin boyutu bu yüzden basınca ve delik boyutuna göre hesaplanır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Tesisinize özgü sonucu, sahadaki bilgilere dayanan hesap belirler.