İçeriğe geç
Menü

Sektörler

Batarya enerji depolama sistemleri (BESS) için PKD

Güneş ve rüzgâr santrallerinin yanında, fabrikalarda ve veri merkezlerinde batarya depolama sistemleri hızla yaygınlaşıyor. Lityum iyon hücreler normal çalışmada gaz çıkarmaz. Risk, bir hücre aşırı ısınıp termal kaçağa girdiğinde başlar: hücre yanıcı gaz salar ve kapalı bir konteynerde bu gaz patlayıcı ortam oluşturabilir.

Risk nerede?

Termal kaçakta hücreden çıkan karışımda hidrojen, karbon monoksit ve metan gibi yanıcı gazlarla elektrolit buharı bulunur. Bileşim ve miktar, hücre kimyasına ve şarj durumuna göre değişir. Bu yüzden üreticinin UL 9540A test raporu hesabın temel girdisidir. Tehlikenin nasıl gerçekleşebileceğini 2019'da ABD'deki McMicken tesisi gösterdi: havalandırma yolu olmayan bir konteynerde yaklaşık üç saat biriken gaz, itfaiye kapıyı açtığında tutuştu ve patlama itfaiyecileri yaraladı (DNV GL raporu, 2020).

  • Batarya rafları ve modüller
  • Konteyner ya da batarya odasının tavan altı
  • Egzoz fanları ve havalandırma açıklıkları
  • Gaz algılama ve alarm sistemi
  • Patlama tahliye panelleri
  • Klima ve yangın söndürme sistemi
  • Konteyner kapıları ve müdahale yolu
  • Kurşun asitli UPS akü odaları

Termal kaçak bir arıza durumudur. Bu yüzden lityum iyon sistemlerde bölge sınıflandırması tek başına yetmez; değerlendirme, patlamanın önlenmesine (gaz algılama ve havalandırma) ve etkisinin sınırlanmasına (patlama tahliyesi) dayanır. Uluslararası projelerde sık başvurulan kaynak ABD'nin NFPA 855 standardıdır. Yangın riski ve söndürme sistemi ayrı bir mühendislik konusudur; PKD bunlarla bağlantıyı kurar.

Uzman notu

Batarya konteynerinde en kritik an, termal kaçaktan sonra kapının açıldığı andır. İçeride gaz birikmişse kapıdan giren hava, karışımı patlama aralığına sokabilir. McMicken olayında da patlama bu anda oldu. Bu yüzden yalnız tasarıma değil, acil durumda konteynerin nasıl açılacağına da bakarız: gaz ölçümü dışarıdan yapılabiliyor mu, egzoz uzaktan çalıştırılabiliyor mu, müdahale ekibi bu bilgilere sahip mi?

O. Ferhat ANAÇ

Nasıl değerlendiriyoruz?

  1. Sistem ve test verisi. Hücre kimyası, modül ve raf yerleşimi, konteynerin iç hacmi ve üreticinin UL 9540A test raporu incelenir. Termal kaçakta çıkan gazın miktarı ve bileşimi bu rapordan alınır.
  2. Gaz birikimi. Bir hücre ya da bir modül termal kaçağa girdiğinde konteynerde biriken gazın alt patlama sınırına (LEL) ne kadar yaklaştığı hesaplanır.
  3. Önleme: algılama ve havalandırma. Gaz dedektörlerinin türü, yeri ve alarm eşikleri ile egzoz fanının debisi ve hangi koşulda devreye girdiği değerlendirilir. Fanın ve dedektörün enerji kesintisinde çalışıp çalışmadığına bakılır.
  4. Sınırlama: patlama tahliyesi. Tahliye paneli varsa alanı, açılma basıncı ve panelin önünde kimsenin bulunmaması gereken alan kontrol edilir.
  5. Ekipman ve müdahale. Gazın ulaşabileceği hacimdeki fan, aydınlatma ve sensörler için ekipman koruması değerlendirilir. Acil durumda konteynerin nasıl açılacağı ve itfaiyeye verilecek bilgiler dokümana yazılır.

Sık gözden kaçan noktalar

  • Üreticinin test raporunun istenmemesi, gaz miktarının tahminle yazılması.
  • Yalnız duman ve sıcaklık algılamaya güvenilmesi; hidrojen ve karbon monoksidin ayrıca algılanmaması.
  • Egzoz fanının enerji kesintisinde durması.
  • Söndürme sistemi devreye girince havalandırmanın kapanması ve bunun patlama riskine etkisinin değerlendirilmemesi.
  • Acil durumda kapının nasıl açılacağının yazılmaması, itfaiyenin bilgilendirilmemesi.
  • Kurşun asitli UPS akü odalarında hidrojen için havalandırma hesabının yapılmaması.

Sizden isteyeceklerimiz

  • Yerleşim planı ve konteyner çizimleri
  • Hücre ve modül bilgi formları, UL 9540A test raporu
  • Batarya yönetim sisteminin (BMS) alarm ve kesme mantığı
  • Havalandırma, klima ve gaz algılama sistemi bilgileri
  • Yangın söndürme sistemi ve devreye girme senaryosu
  • Varsa üreticinin tehlike değerlendirmesi ve acil durum talimatı

Elinizde olmayanları sahada ölçer, birlikte tamamlarız.

Raporda ne alırsınız?

Termal kaçak senaryosu için gaz birikimi hesabı, gaz algılama ve havalandırmanın yeterliliği, patlama tahliyesi kontrolü ve ekipman gereksinimleri. Bunların yanında acil durumda konteynere müdahale talimatı, kontrol planı ve aksiyon planı. Bölge haritaları ölçekli plan üzerinde çizilir. Raporun her sayfasında QR kod bulunur; belgenin geçerli olduğu doğrulama sayfasından kontrol edilebilir.

Sık sorulanlar

Lityum iyon batarya konteyneri için PKD gerekir mi?

Yönetmelik, patlayıcı ortam oluşabilecek işyerlerinde patlama riskinin değerlendirilmesini ister. Lityum iyon sistemlerde bu ortam ancak termal kaçak gibi bir arızada oluşur. Yine de bu riskin değerlendirilmesi ve alınan önlemlerin dokümana yazılması gerekir. Sonuç çoğu zaman bir bölge haritasından çok, önlemler ve müdahale planıdır.

Konteyneri üretici kurdu ve belgelerini verdi. Bize ne kalıyor?

Üreticinin belgeleri ve test raporları değerlendirmenin temel girdisidir. Konteynerin sahadaki yeri, alarmların kime gittiği, havalandırmanın nasıl izlendiği ve acil durumda kimin ne yapacağı ise sahaya özgüdür. Bunları işveren adına değerlendirir, üretici belgeleriyle birlikte dokümana bağlarız.

UPS odamızdaki kurşun asitli aküler de bu kapsama girer mi?

Girer, ama yaklaşım farklıdır. Kurşun asitli aküler şarj sırasında, normal çalışmada hidrojen çıkarır. Bu odalarda değerlendirme havalandırma hesabına dayanır. Ayrıntısını akü şarj alanları sayfamızda anlattık.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Tesisinize özgü sonucu, sahadaki bilgilere dayanan hesap belirler.

Tesisinizi konuşalım

Kısa bir ön görüşmeyle başlayalım. Tesisinizi yerinde gördükten sonra kapsamı, teslim süresini ve fiyatı yazılı olarak sunarız.

Telefon
0540 296 73 37Ulaşamazsanız not için: 0212 996 7095
Ofis
Ferko Signature, Büyükdere Cad. No: 175, Şişli, İstanbul