Temel değerler
Kaynak: IEC 60079-20-1:2010 veri tablosu ile GESTIS'in (IFA, Ekim 2026) derlemesi; aralığın ihtiyatlı ucu (en düşük LEL, parlama noktası ve AIT, en yüksek UEL); gaz grubu GESTIS'ten.
Patlama aralığı ve ppm karşılıkları
Karbon monoksit havayla hacimce %10,9 ile %76 arasında karıştığında tutuşabilir. LEL'in altında karışım tutuşmak için fazla zayıf, UEL'in üstünde fazla zengindir. Zengin karışım havayla seyreldiğinde aralığa yeniden girer; bu yüzden üst sınırın üstü de güvenli sayılmaz.
Alt patlama sınırının ppm ve g/m³ karşılıkları. Gaz dedektörünün %LEL göstergesini ölçüm raporundaki ppm değerleriyle karşılaştırmaya yarar.
| Derişim | ppm | g/m³ (20 °C) |
|---|---|---|
| 1 LEL (%100 LEL) | 109.000 | 126,9 |
| %20 LEL | 21.800 | 25,38 |
| %10 LEL | 10.900 | 12,69 |
Havadan hafif mi, ağır mı?
Karbon monoksit havadan biraz hafiftir: bağıl yoğunluğu 0,97 (hava = 1). Sızan gaz yükselme eğilimindedir, ama yoğunluğu havaya yakın olduğu için hava hareketleriyle kolayca karışır ve çevreye yayılır.
Bağıl yoğunluk oda sıcaklığındaki madde için hesaplanmıştır. Çok soğuk salınımlar, örneğin sıvılaştırılmış gazın buharlaşması, bir süre havadan ağır davranabilir.
Ex ekipman seçimi
Kendiliğinden tutuşma sıcaklığı 605 °C. Bölgedeki ekipmanın en yüksek yüzey sıcaklığı bunun altında kalmalıdır: bütün sıcaklık sınıfları (T1–T6) uygundur.
- T1450 °C uygun
- T2300 °C uygun
- T3200 °C uygun
- T4135 °C uygun
- T5100 °C uygun
- T685 °C uygun
- IIA uygun
- IIB uygun
- IIC uygun
Gaz grubu IIA: IIA, IIB ya da IIC işaretli ekipman kullanılabilir. Koruma seviyesi (EPL: Ga, Gb, Gc) ise maddeye göre değil bölgeye göre seçilir; bölge, patlamadan korunma dokümanında salınım ve havalandırma hesabıyla belirlenir. Sertifikadaki özel koşullar (X) ve ortam sıcaklığı aralığı ayrıca kontrol edilir.
Nerede karşılaşılır?
Eksik yanmanın ürünüdür; çelikhane ve dökümhanelerde yüksek fırın ve kok fırını gazında, gazlaştırma tesislerinde ve sentez gazında bulunur. Çok zehirli bir gazdır: zehirlenme riski patlama sınırının çok altındaki derişimlerde başlar; gaz dedektörü ve havalandırma bu yüzden ayrıca değerlendirilir.
Bu değerler PKD'nin neresinde durur?
- Madde özellikleri. Dokümanın ilk adımı, tesisteki her yanıcı maddenin bu değerlerini kaynağıyla yazmaktır.
- Bölge sınıflandırması. Alt patlama sınırı ve yoğunluk, salınım hesabının ve bölgenin hangi yöne uzanacağının girdileridir.
- Ekipman seçimi. Sıcaklık sınıfı ve gaz grubu, bölgedeki Ex ekipmanın uygunluğunu belirler.
Bu sayfa bölge kararı vermez. Bölgenin türü ve büyüklüğü; salınımın nerede, ne sıklıkta ve ne kadar olduğuna ve havalandırmaya göre hesaplanır.
Kaynaklar
Patlama sınırları, tutuşma sıcaklığı, gaz grubu, parlama ve kaynama noktası: IEC 60079-20-1:2010 veri tablosu ile GESTIS'in (IFA, Ekim 2026) derlemesi; aralığın ihtiyatlı ucu (en düşük LEL, parlama noktası ve AIT, en yüksek UEL); gaz grubu GESTIS'ten.
Bağıl yoğunluk mol kütlesinden hesaplanmıştır (M / 28,96). ppm ve g/m³ karşılıkları 20 °C ve 1 atm içindir (molar hacim 24,055 L/mol). Sıcaklık sınıfı, yüzey sıcaklığının tutuşma sıcaklığının altında kalması kuralıyla bulunmuştur.
Molekül modeli: Wikimedia Commons, Carbon-monoxide-3D-balls.png (kamu malı).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Tesisinizdeki madde için ürünün güncel güvenlik bilgi formu (Bölüm 9) ve ilgili standartlar esas alınır. Bütün maddeler patlama sınırları tablosunda.
Sık sorulanlar
Karbon monoksitin alt patlama sınırı (LEL) kaç ppm?
Hacimce %10,9, yani 109.000 ppm. %10 LEL 10.900 ppm'e, %20 LEL 21.800 ppm'e karşılık gelir.
Karbon monoksit havadan ağır mı?
Hayır, biraz hafiftir. Bağıl yoğunluğu 0,97 (hava = 1): sızan gaz yükselme eğilimindedir, ama hava hareketleriyle kolayca karışır.
Karbon monoksit için hangi Ex ekipman uygundur?
Sıcaklık sınıfı olarak T1–T6 arasındaki bütün sınıflar; gaz grubu olarak IIA, IIB ya da IIC işaretli ekipman uygundur. Koruma seviyesi (EPL) ise maddeye değil, patlamadan korunma dokümanında belirlenen bölgeye göre seçilir.
Karbon monoksitin kendiliğinden tutuşma sıcaklığı kaç derece?
605 °C. Bu sıcaklıktaki bir yüzeye değen karışım alev ya da kıvılcım olmadan tutuşabilir; bu yüzden ekipmanın yüzey sıcaklığı bu değerin altında kalmalıdır (en az T1).