Çözücü
Etiketteki iki işaret dizisi
Bir Ex ekipmanın etiketinde genellikle iki ayrı dizi bulunur. Yönetmelik işareti (altıgen içinde “Ex”, ardından grup,
kategori ve G/D harfi, ör. II 2G) yasal uygunluğu gösterir. Standart işareti (“Ex” ile başlayıp koruma tipi, grup,
sıcaklık sınıfı ve EPL ile biten dizi, ör. Ex db IIB T4 Gb) teknik ayrıntıyı verir. Sertifika numarasının sonundaki “X”
özel kullanım koşullarını, “U” ise tek başına kullanılamayan bir Ex bileşeni gösterir.
Bölge, kategori ve EPL
Türkiye'de yasal dil kategoridir (Yönetmelik Ek-3); IEC standartları aynı şeyi ekipman koruma seviyesiyle (EPL) anlatır. Etiketlerde çoğu zaman ikisi birlikte bulunur.
| Bölge | Kategori | EPL |
|---|---|---|
| Bölge 0 | 1G | Ga |
| Bölge 1 | 2 veya 1G | Gb veya Ga |
| Bölge 2 | 3, 2 veya 1G | Gc, Gb veya Ga |
| Bölge 20 | 1D | Da |
| Bölge 21 | 2 veya 1D | Db veya Da |
| Bölge 22 | 3, 2 veya 1D | Dc, Db veya Da |
Koruma tipleri
| Kod | Koruma tipi | Standart | Seviye → EPL |
|---|---|---|---|
d | Alev geçirmez muhafaza | IEC 60079-1 | db → Gb, dc → Gc |
e | Artırılmış güvenlik | IEC 60079-7 | eb → Gb, ec → Gc |
i | Kendinden güvenlik | IEC 60079-11 | ia → Ga/Da, ib → Gb/Db, ic → Gc/Dc |
p | Basınçlandırma | IEC 60079-2 | pxb, pyb → Gb; pzc → Gc |
m | Kapsülleme | IEC 60079-18 | ma, mb, mc |
o | Sıvıya daldırma | IEC 60079-6 | ob → Gb, oc → Gc |
q | Toz (kum) doldurma | IEC 60079-5 | Gb |
t | Muhafaza ile toz koruması | IEC 60079-31 | ta → Da, tb → Db, tc → Dc |
n | n tipi (eski nA artık ec) | IEC 60079-15 | nC, nR → Gc |
op | Optik ışınım | IEC 60079-28 | op is, op pr, op sh |
s | Özel koruma | IEC 60079-33 | sa, sb, sc |
h | Elektriksiz ekipman | ISO 80079-36/-37 | EPL etikette |
Bir ekipman birden çok tipi birleştirebilir: “db eb” örneğin alev geçirmez gövdeyi ve artırılmış güvenlikli bağlantı kutusunu gösterir. Köşeli parantez içindeki işaret (ör. [Ex ia Ga]) tehlikeli alanın dışına kurulan ilişkili cihazı anlatır.
Gruplar ve sıcaklık sınıfları
Grup, ekipmanın hangi maddelerde kullanılabileceğini; sıcaklık sınıfı en yüksek yüzey sıcaklığını gösterir. Toz için en yüksek yüzey sıcaklığı doğrudan °C olarak yazılır.
| Sınıf | En yüksek yüzey sıcaklığı |
|---|---|
T1 | 450 °C |
T2 | 300 °C |
T3 | 200 °C |
T4 | 135 °C |
T5 | 100 °C |
T6 | 85 °C |
- IIA: yalnız IIA (propan, aseton, toluen)
- IIB: IIB ve IIA (etilen, etanol, dietil eter)
- IIC: bütün gazlar (hidrojen, asetilen, karbon disülfür)
- IIIA / IIIB / IIIC: uçuşan lif / iletken olmayan toz / iletken toz; üst grup alttakileri kapsar
Bu araç neyi göstermez?
Çözücü işaretin ne söylediğini açıklar. Etiketin gerçek olup olmadığını, sertifikanın geçerliliğini, özel kullanım koşullarının sahada sağlanıp sağlanmadığını ya da ekipmanın fiziksel durumunu doğrulamaz. Bölgenin ve maddenin doğru belirlenmiş olması da ayrı bir konudur. Bu kontrolleri Ex ekipman uygunluğu çalışmasında birlikte yaparız.
Dayanak
2014/34/AB işaretlemesi (AB ATEX kılavuzu §146–149; Türkiye'de Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik), IEC 60079-0 standart işareti, IEC 60079 serisinin koruma tipi standartları, ISO 80079-36/-37 ve ekipman seçimi için IEC 60079-14. Bölge–kategori ilişkisi Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik Ek-3'tedir.
Bu araç bilgilendirme amaçlıdır. Ekipman seçiminde sertifika, kullanım kılavuzu ve standartların güncel metni esas alınır.
Bu aracı paylaşın
Aracı kendi sitenizden, intranetinizden ya da eğitim notlarınızdan bağlantıyla paylaşabilirsiniz. Aşağıdaki kodu kopyalayın:
Sık sorulanlar
“Ex-proof” yazan bir ekipmanı her bölgede kullanabilir miyim?
Hayır. Kategori veya EPL bölgeye, grup ve sıcaklık sınıfı ortamdaki maddeye uygun olmalıdır. Çözücüde bölgeyi ve maddenin grubunu seçerek kontrol edebilirsiniz.
Etikette EPL yok. Ne anlama gelir?
Eski etiketlerde EPL bulunmayabilir. Çözücü bu durumda koruma tipinin seviyesinden (ör. db → Gb) EPL'yi çıkarır ve bunu ayrıca belirtir. Kesin bilgi için sertifikaya bakın.
Toz bölgesinde sıcaklık neden ayrıca kontrol ediliyor?
Toz için ekipmanın en yüksek yüzey sıcaklığı, toz bulutu tutuşma sıcaklığının üçte ikisini ve 5 mm tabaka tutuşma sıcaklığının 75 K eksiğini aşmamalıdır (IEC 60079-14). Daha kalın tabakalar ayrıca değerlendirilir.