Temel değerler
Kaynak: GESTIS, NIOSH ve ISO/IEC 80079-20-1 verilerinin derlemesi; kaynaklar arasındaki aralığın ihtiyatlı ucu (en düşük LEL ve AIT, en yüksek UEL). Dizel bir karışımdır; parlama noktası alt sınırı EN 590'dan, patlama sınırları GESTIS'ten (yaklaşık), tutuşma sıcaklığı kaynaklar arasındaki aralığın alt ucu. Ürünün güvenlik bilgi formu esas alınır.
Patlama aralığı ve ppm karşılıkları
Dizel havayla hacimce %0,6 ile %6,5 arasında karıştığında tutuşabilir. LEL'in altında karışım tutuşmak için fazla zayıf, UEL'in üstünde fazla zengindir. Zengin karışım havayla seyreldiğinde aralığa yeniden girer; bu yüzden üst sınırın üstü de güvenli sayılmaz.
Alt patlama sınırının ppm karşılıkları. Gaz dedektörünün %LEL göstergesini ölçüm raporundaki ppm değerleriyle karşılaştırmaya yarar. Karışımın mol kütlesi tek bir değer olmadığı için g/m³ karşılığı verilmez; dedektörün hangi gaza göre kalibre edildiği ayrıca kontrol edilir.
| Derişim | ppm |
|---|---|
| 1 LEL (%100 LEL) | 6.000 |
| %20 LEL | 1.200 |
| %10 LEL | 600 |
Havadan hafif mi, ağır mı?
Dizel buharı havadan ağırdır: bileşenlerinin mol kütlesi havanınkinin (29 g/mol) birkaç katıdır. Sızan sıvıdan çıkan buhar zemine çöker; çukur, kanal, rögar ve bodrumlarda birikebilir ve zemin boyunca uzağa yayılabilir.
Parlama noktası ve sıvı kategorisi
Dizelin parlama noktası 55 °C'nin üstünde, kaynama aralığı 141–462 °C.
CLP Tüzüğü Ek I Tablo 2.6.1'in notuna göre parlama noktası 55 ile 75 °C arasındaki gaz yağları, dizel ve hafif ısıtma yağları Kategori 3 (H226 “Alevlenir sıvı ve buhar”) sayılabilir.
Dizelin parlama noktası normal ortam sıcaklığının üstünde olduğu için sıvının üstünde genellikle tutuşabilir buhar oluşmaz; akaryakıt istasyonlarında motorin bu yüzden çoğunlukla salınım kaynağı sayılmaz. Patlayıcı ortam iki durumda oluşabilir: sıvı parlama noktasına yakın ya da üstünde ısındığında (örneğin sıcak bir yüzeye sızdığında) ve basınç altında ince damlacıklar hâlinde püskürdüğünde (sis). Sis, parlama noktasının altındaki sıcaklıklarda da tutuşabilir. Patlamadan korunma dokümanında dizel tankı ve hatları bu iki durum için ayrıca değerlendirilir.
Başka bir sıvı için yanıcı sıvı kategorisi aracını kullanabilirsiniz. Parlama noktasının bölge kararındaki yeri parlama noktası yazısında. Ürünün etiketi ve güvenlik bilgi formu esas alınır; karışımlarda değerler farklıdır.
Ex ekipman seçimi
Kendiliğinden tutuşma sıcaklığı 220 °C. Bölgedeki ekipmanın en yüksek yüzey sıcaklığı bunun altında kalmalıdır: T3, T4, T5 ve T6 uygundur; T1 ve T2 sınıflarının üst sınırı tutuşma sıcaklığının altında kalmadığı için uygun değildir.
- T1450 °C uygun değil
- T2300 °C uygun değil
- T3200 °C uygun
- T4135 °C uygun
- T5100 °C uygun
- T685 °C uygun
- IIA uygun
- IIB uygun
- IIC uygun
Gaz grubu IIA: IIA, IIB ya da IIC işaretli ekipman kullanılabilir. Koruma seviyesi (EPL: Ga, Gb, Gc) ise maddeye göre değil bölgeye göre seçilir; bölge, patlamadan korunma dokümanında salınım ve havalandırma hesabıyla belirlenir. Sertifikadaki özel koşullar (X) ve ortam sıcaklığı aralığı ayrıca kontrol edilir.
Nerede karşılaşılır?
Akaryakıt istasyonlarında, jeneratör yakıt tanklarında ve günlük tanklarda, iş makinesi ve araç filolarının yakıt depolarında ve kazanlarda yakıt olarak bulunur. Motorin olarak da anılır.
Bu değerler PKD'nin neresinde durur?
- Madde özellikleri. Dokümanın ilk adımı, tesisteki her yanıcı maddenin bu değerlerini kaynağıyla yazmaktır.
- Bölge sınıflandırması. Alt patlama sınırı ve yoğunluk, salınım hesabının ve bölgenin hangi yöne uzanacağının girdileridir.
- Ekipman seçimi. Sıcaklık sınıfı ve gaz grubu, bölgedeki Ex ekipmanın uygunluğunu belirler.
Bu sayfa bölge kararı vermez. Bölgenin türü ve büyüklüğü; salınımın nerede, ne sıklıkta ve ne kadar olduğuna ve havalandırmaya göre hesaplanır.
Kaynaklar
Patlama sınırları, tutuşma sıcaklığı, gaz grubu, parlama ve kaynama noktası: GESTIS, NIOSH ve ISO/IEC 80079-20-1 verilerinin derlemesi; kaynaklar arasındaki aralığın ihtiyatlı ucu (en düşük LEL ve AIT, en yüksek UEL). Dizel bir karışımdır; parlama noktası alt sınırı EN 590'dan, patlama sınırları GESTIS'ten (yaklaşık), tutuşma sıcaklığı kaynaklar arasındaki aralığın alt ucu. Ürünün güvenlik bilgi formu esas alınır.
Karışımın tek bir mol kütlesi olmadığı için bağıl yoğunluk sayı olarak verilmez; ppm karşılıkları hacimce yüzdeden (× 10.000) bulunmuştur. Sıcaklık sınıfı, yüzey sıcaklığının tutuşma sıcaklığının altında kalması kuralıyla bulunmuştur.
Molekül modeli (temsili bileşen: n-hekzadekan (setan)): Wikimedia Commons, Hexadecane-3D-balls.png (kamu malı).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Tesisinizdeki madde için ürünün güncel güvenlik bilgi formu (Bölüm 9) ve ilgili standartlar esas alınır. Bütün maddeler patlama sınırları tablosunda.
Sık sorulanlar
Dizelin alt patlama sınırı (LEL) kaç ppm?
Hacimce %0,6, yani 6.000 ppm. %10 LEL 600 ppm'e, %20 LEL 1.200 ppm'e karşılık gelir.
Dizel havadan ağır mı?
Evet, buharı havadan ağırdır: bileşenlerinin mol kütlesi havanınkinin birkaç katıdır. Sızan sıvının buharı zemine çöker; çukur, kanal ve rögarlarda birikebilir.
Dizel için hangi Ex ekipman uygundur?
Sıcaklık sınıfı olarak T3, T4, T5 ya da T6 (T1 ve T2 uygun değil); gaz grubu olarak IIA, IIB ya da IIC işaretli ekipman uygundur. Koruma seviyesi (EPL) ise maddeye değil, patlamadan korunma dokümanında belirlenen bölgeye göre seçilir.
Dizelin parlama noktası kaç derece?
55 °C'nin üstünde.
