Firma seçimi neden bu kadar önemli?
Yönetmelik, patlamadan korunma dokümanını hazırlama yükümlülüğünü işverene verir (Md. 10 (1)). İşveren bu çalışmayı konusunda yetkin bir uzmana yaptırabilir, ama dışarıdan hizmet alması sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Yönetmelik, dokümanı hazırlayacak kişi için ayrı bir belge ya da yetki şartı da koymaz. Yani elinizde “bu firma yetkilidir” diyen bir liste yoktur. Karşılaştırmayı sizin yapmanız gerekir. Aşağıdaki ölçütler bunun içindir.
PKD firması seçerken hangi sekiz ölçüte bakılır?
| Ölçüt | Neden önemli? | Nasıl anlarsınız? |
|---|---|---|
| 1. Tesisi yerinde inceliyor mu? | Salınım kaynakları, havalandırma açıklıkları, ekipman etiketleri ve toz birikimi ancak sahada görülür. | Teklif vermeden önce tesisi görmek istiyor mu? Saha çalışması için ne kadar süre ayırıyor? |
| 2. Bölge kararını hesapla gösteriyor mu? | Bakanlığın uygulama rehberi, bölgelerin varsayımla değil standartlara ve hesaba dayanarak belirlenmesini ister. | Örnek bir raporda tek bir salınım kaynağının hesabını baştan sona göstermesini isteyin. |
| 3. Bölgeleri plan üzerinde çiziyor mu? | “Depo Bölge 2'dir” demek yetmez. Bölgenin nerede başlayıp nerede bittiği bilinmeden ekipman seçilemez. | Raporda ölçekli bölge haritası ve gerektiğinde kesit var mı? |
| 4. Ekipmanı ve tutuşturucu kaynakları tek tek değerlendiriyor mu? | Patlayıcı ortamı tutuşturan şey, uygun olmayan bir ekipman ya da gözden kaçmış bir tutuşturucu kaynak olabilir. | Ekipman listesi Ex işaretleriyle birlikte çıkarılıyor mu? On üç tutuşturucu kaynak türünün hepsi ele alınıyor mu? |
| 5. Aksiyon planı uygulanabilir mi? | Sorumlusu ve tarihi olmayan bir önlem uygulanmaz. | Her aksiyonun sorumlusu, termini ve o zamana kadar uygulanacak geçici önlemi yazılı mı? |
| 6. Örnek rapor gösterebiliyor mu? | Ne satın aldığınızı en iyi, bitmiş bir rapor gösterir. | Müşteri bilgileri çıkarılmış ya da kurgusal bir örnek rapor isteyin. Yukarıdaki beş ölçütü o raporda arayın. |
| 7. Teklif yazılı ve kapsamı açık mı? | Aynı adı taşıyan iki teklif çok farklı işleri anlatabilir. | Hangi alanların dahil olduğu, nelerin kapsam dışında kaldığı, teslim süresi ve revizyonun nasıl yapılacağı yazılı mı? |
| 8. Teslimden sonra ne oluyor? | Doküman, tesiste önemli bir değişiklik olduğunda güncellenmelidir (Md. 10 (3)). | Sonuçları ekibinize anlatıyor mu? Değişiklik olduğunda güncelleme nasıl yapılacak? |
Teklifleri karşılaştırırken sorulacak soruların tam listesi PKD fiyatı neye göre değişir? yazısında.
Dokümanı kim hazırlayacak, hangi belge aranır?
Yönetmelik özel bir belge istemediği için piyasadaki PKD eğitim sertifikaları gönüllü eğitim belgeleridir. Mühendislik eğitimi, iş güvenliği uzmanlığı ve bu konuda alınmış eğitimler iyi göstergelerdir, ama tek başlarına dokümanın doğru olacağını göstermezler.
Şunları sormak daha çok şey anlatır:
- Dokümanı adıyla ve imzasıyla kim hazırlayacak? Sahaya gelen kişiyle hesabı yapan kişi aynı mı?
- Hangi standartlara göre çalışıyor? Gaz ve buhar için IEC 60079-10-1, toz için IEC 60079-10-2 beklenir.
- Hesabı nasıl yapıyor ve nasıl kontrol ediyor?
- Benzer bir tesis için hazırladığı, müşteri bilgileri çıkarılmış bir örnek gösterebilir mi?
Hangi durumlarda birkaç soru daha sormalısınız?
Aşağıdakiler tek başına bir firmanın kötü olduğunu göstermez. Ama görürseniz ayrıntısını sormaya değer:
- Tesisi görmeden verilen kesin fiyat. Kapsam henüz bilinmiyordur. Sonradan ek iş çıkabilir ya da saha çalışması kısa tutulabilir.
- Birkaç günde teslim sözü. Belgelerin toplanması ve saha çalışması çoğu tesiste bundan uzun sürer.
- Bütün tesis için tek bir bölge. “Bütün depo Bölge 2” gibi bir karar hesap yerine varsayıma dayanıyor olabilir ve gereksiz Ex ekipman yatırımına yol açabilir.
- Her yerde aynı mesafe. Bütün kaynakların çevresinde aynı yarıçap varsa, mesafenin nereden geldiğini sorun.
- Başka tesislerden kalmış metinler. Raporda sizde bulunmayan bir ekipman ya da bölüm geçiyorsa şablon tesise uyarlanmamıştır.
Seçtiğiniz firmanın işini nasıl kontrol edersiniz?
Teslim edilen dokümanı 10 soruluk kontrol listesiyle kendiniz değerlendirebilirsiniz. Daha ayrıntılı bir görüş isterseniz bağımsız inceleme her salınım kaynağını yeniden hesaplar ve bulguları önem sırasıyla raporlar.
Denetimde hangi soruların sorulabileceğini Denetimde PKD'de nelere bakılır? yazısında sıraladık.
Axosfer bu ölçütleri nasıl karşılıyor?
Bu yazıyı PKD hazırlayan bir firma olarak yazıyoruz. Ölçütleri bizim teklifimize de uygulamanızı isteriz:
- Saha: Teklifimizi tesisi yerinde gördükten sonra veririz. Süreci Yöntem sayfasında adım adım anlatıyoruz.
- Hesap ve harita: Her salınım kaynağı için hesap föyü ve ölçekli bölge haritası hazırlarız. Sonuçları bağımsız bir yöntemle sağlarız.
- Ekipman ve tutuşturucu kaynaklar: Ex işaretlerini bölgeyle tek tek karşılaştırır, on üç tutuşturucu kaynak türünü alan alan değerlendiririz.
- Aksiyon planı: Her aksiyon sorumlusu, termini ve geçici önlemiyle yazılır.
- Örnek rapor: Kurgusal bir tesis için hazırlanmış örneği PKD örneği sayfasında bölüm bölüm görebilirsiniz.
- Doğrulama: Raporlarımızın her sayfasında, belgenin gerçekliğini doğrulama sayfamızdan kontrol etmenizi sağlayan bir QR kodu bulunur.
Tesisinizi konuşmak için PKD hazırlama sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Türkiye'de PKD hazırlayan iyi bir firma nasıl bulunur?
Bir listeden çok karşılaştırma ölçütleriniz işe yarar. İki ya da üç firmadan yerinde keşif ve yazılı teklif isteyin, birer örnek rapor görün ve sekiz ölçütle karşılaştırın: saha çalışması, hesap, bölge haritası, ekipman ve tutuşturucu kaynak değerlendirmesi, aksiyon planı, örnek rapor, yazılı kapsam ve teslim sonrası destek.
PKD hazırlayan firmada hangi belge aranmalı?
Yönetmelik, dokümanı hazırlayacak kişi için ayrı bir belge ya da yetki şartı koymaz. Mühendislik eğitimi, iş güvenliği uzmanlığı ve konuyla ilgili eğitimler iyi göstergelerdir. Belirleyici olan ise örnek raporda hesabı ve sahayı görebilmenizdir.
PKD'yi işyerinin kendi iş güvenliği uzmanı hazırlayabilir mi?
Yönetmelik ayrı bir yetki şartı koymadığı için işveren bu işi yetkin gördüğü kişiye verebilir. Bölge hesabı standart bilgisi ve zaman ister. Dışarıdan destek almak ya da hazırlanan dokümanı bağımsız incelemeye vermek de bir seçenektir.
En düşük teklifi seçmek doğru mu?
Fiyat tek başına ölçüt değildir. Teklifleri aynı kapsam üzerinden karşılaştırın: saha çalışması, hesap föyleri, bölge haritaları ve ekipman kontrolü teklifte yazılı mı? Gerekçesiz geniş çizilmiş bölgeler gereksiz Ex ekipman yatırımına yol açabilir.
Kaynaklar
- Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2013, sayı 28633), Md. 10
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Patlayıcı Ortamlar Uygulama Rehberi
- IEC 60079-10-1 ve IEC 60079-10-2 (tehlikeli alan sınıflandırması), EN 1127-1 (tutuşturucu kaynaklar)